Tahta kaşık hijyenik mi? Cevabı sandığınız kadar basit değil

İşin ilginç tarafı şu; yıllardır 'ahşap mikrop çeker' düşüncesi tekrar edilse de bilimsel araştırmalar bunun tek başına doğru olmadığını gösteriyor. Hatta bazı koşullarda tahta kaşık, çizilmiş ve yıpranmış plastik mutfak gereçlerinden daha güvenli bile olabiliyor.

Tahta kaşık neden hâlâ bu kadar tercih ediliyor?

Bunun tek sebebi nostalji değil. Tahta, yüksek ısıya dayanıklı bir malzeme olduğu için tencerenin yüzeyini çizmez. Özellikle döküm, seramik ve yapışmaz kaplamalı tencerelerde metal kaşığa göre çok daha güvenlidir.

Bir başka avantajı ise ısıyı iletmemesidir. Uzun süre kaynayan yemeğin içinde kalsa bile sapı el yakacak kadar ısınmaz.

Ayrıca domates sosu, reçel veya sütlü yemekler pişirilirken metallerde görülebilen tat değişimlerini de oluşturmaz.

'Tahta mikrop tutar' sözü nereden geliyor?

Ahşap gözenekli bir malzeme olduğu için yıllarca bakterileri içine çektiği ve temizlenemediği düşünüldü. Ancak bu konuda yapılan araştırmalar farklı bir tablo ortaya koyuyor.

Amerika'da yapılan çeşitli gıda güvenliği çalışmalarında, ahşap yüzeylere geçen bakterilerin kısa süre sonra yüzeyden kaybolduğu; buna karşılık özellikle çizilmiş plastik yüzeylerde bakterilerin daha uzun süre yaşayabildiği gözlemlendi.

Bunun nedeni ahşabın yapısının bakterileri yüzeyde çoğalmaya elverişli bırakmaması olarak açıklanıyor.

Elbette bu durum her tahta kaşığın sonsuza kadar güvenli olduğu anlamına gelmiyor.

Asıl tehlike nerede başlıyor?

Sorun malzemenin kendisinden çok kullanım şekliyle ilgili.

Şu durumlarda tahta kaşık hijyen açısından risk oluşturabilir:

• Derin çatlaklar oluşmuşsa,
• Üzerinde siyah lekeler veya küf görülüyorsa,
• Uzun süre suda bekletiliyorsa,
• Islak halde kapalı çekmeceye kaldırılıyorsa,

Çiğ etle temas ettikten sonra yeterince temizlenmiyorsa.

Bu durumlarda nem, bakteri ve küf oluşumu için uygun bir ortam oluşabilir.

Tahta kaşık nasıl temizlenmeli?

En sık yapılan hata, kullanımdan sonra tahta kaşığı lavabonun içinde saatlerce suda bekletmek.

Bu alışkanlık ahşabın şişmesine, liflerinin açılmasına ve zamanla çatlamasına neden olabilir.

Doğru yöntem ise oldukça basit:

• Ilık su ve bulaşık deterjanıyla elde yıkayın.
• Sert sünger yerine yumuşak bir sünger kullanın.
• Duruladıktan sonra hemen kurulayın.
• Tamamen kuruduktan sonra kaldırın.

Ayda bir kez karbonat veya sirke ile yüzey temizliği yapmak da kötü kokuların oluşmasını önleyebilir.

Bulaşık makinesinde yıkanır mı?

Tek tük yıkamak büyük bir sorun yaratmayabilir.

Ancak sürekli bulaşık makinesine giren tahta kaşıklar yüksek sıcaklık ve uzun yıkama programları nedeniyle zamanla çatlayabilir, lifleri açılabilir ve ömrü kısalabilir.

Bu nedenle üreticilerin büyük bölümü ahşap mutfak gereçlerinin elde yıkanmasını öneriyor.

Ne zaman değiştirilmeli?

Tahta kaşıkların belirli bir son kullanma tarihi yok.

Fakat şu belirtilerden biri varsa yenisiyle değiştirmek daha doğru olur:

• Çatlaklar derinleştiyse,
• Yüzey pürüzlü hale geldiyse,
• Koku tamamen çıkmıyorsa,
• Küf veya siyah lekeler oluştuysa,
• Ahşap parçalanmaya başladıysa.

İyi bakılan kaliteli bir tahta kaşık yıllarca güvenle kullanılabilir.

Tahta mı, plastik mi, silikon mu?

Her malzemenin güçlü ve zayıf yönleri var.

• Isıya dayanıklıdır.
• Tencereyi çizmez.
• Doğru bakım ister.

• Hafiftir.
• Çizildiğinde bakteri tutma riski artabilir.
• Yüksek sıcaklıkta zamanla deformasyona uğrayabilir.

• Temizliği kolaydır.
• Esnek yapıdadır.
• Kaliteli gıda sınıfı silikon tercih edilmelidir.

Mutfakta tek bir malzemeye bağlı kalmak yerine kullanım amacına göre farklı gereçler kullanmak en doğru yaklaşımdır.

Tahta kaşık, doğru kullanıldığında korkulacak bir mutfak gereci değil. Hatta düzenli temizlenen, iyi kurutulan ve çatlamamış bir tahta kaşık; yıllarca güvenle kullanılabilir.

Asıl dikkat edilmesi gereken nokta, kaşığın kendisinden çok bakım alışkanlığıdır. Saatlerce suda bekletilen, nemli bırakılan ya da çatlak oluşmasına rağmen kullanılmaya devam edilen her mutfak gereci hijyen açısından risk oluşturabilir.

Kısacası sorun tahta olması değil, nasıl kullanıldığıdır.

SIK SORULAN SORULAR

Ara sıra yıkanabilir ancak sürekli yüksek sıcaklığa maruz kalması ahşabın çatlamasına ve ömrünün kısalmasına neden olabilir. Elde yıkamak daha doğru bir yöntemdir.

Hayır. Çatlak bölgelerde nem birikebilir ve temizlenmesi zor hale gelebilir. Bu durumda yenisiyle değiştirilmesi önerilir.

Ilık su ve deterjanla temizlendikten sonra tamamen kurutulmalıdır. Belirli aralıklarla karbonatlı veya beyaz sirkeli suyla yüzey temizliği yapılabilir.

Kesin bir süre yoktur. Çatlama, küf, kalıcı koku veya parçalanma başladığında değiştirilmesi gerekir.