ABD yasakladı, Türkiye'de hâlâ kullanılıyor: Eritrosin (E127) nedir, hangi gıdalarda bulunur?

Market rafında rengi neredeyse fosforlu kırmızıya çalan bir şekerleme gördüğünüzde çoğumuzun aklına aynı soru geliyor: 'Bu kadar canlı renk gerçekten normal mi?'

Geçtiğimiz aylarda bu soru yalnızca tüketicilerin değil, dünyanın da gündemine oturdu. ABD, uzun yıllardır tartışılan sentetik gıda boyalarından biri olan eritrosin (E127) için yasaklama kararı aldı. Haber kısa sürede sosyal medyada yayıldı. Ardından Türkiye'de de aynı soru sorulmaya başlandı: 'E127 bizde de yasak mı?'

Kısa cevap şu: Hayır. Türkiye'de eritrosin tamamen yasak değil. Ancak yalnızca belirli ürünlerde ve belirlenen sınırlar içinde kullanılmasına izin veriliyor.

Eritrosin (E127), gıdalara kırmızı ve pembe tonlarını vermek için kullanılan sentetik bir renklendiricidir. ABD bu katkı maddesini yasaklama kararı aldı. Türkiye'de ise tamamen yasaklanmış değil; Türk Gıda Kodeksi kapsamında yalnızca belirli ürünlerde ve belirli kullanım limitleriyle kullanılabiliyor. Uzmanlar özellikle etiketsiz ve denetimsiz ürünlere karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.

Eritrosin (E127) nedir?

Eritrosin, gıdalara parlak kırmızı ya da pembe renk vermek amacıyla kullanılan sentetik bir renklendirici.

Ambalajlarda bazen E127, bazen de doğrudan eritrosin adıyla yer alabiliyor.

Tek başına zararlı olduğu söylenebilecek bir madde değil. Asıl tartışma, uzun süreli ve yüksek miktarda maruziyetin olası etkileri üzerine yürütülen bilimsel çalışmalar etrafında şekilleniyor.

Bu nedenle birçok ülke yıllardır kullanım alanlarını yeniden değerlendiriyor.

ABD neden yasaklama kararı aldı?

ABD'de alınan karar bir gecede verilmedi. Konu uzun yıllardır bilim insanlarının ve düzenleyici kurumların gündemindeydi. Özellikle deney hayvanları üzerinde yapılan bazı araştırmalarda yüksek doz eritrosin kullanımının tiroit üzerinde etkileri olabileceğine ilişkin bulgular elde edilmesi, tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Son kararla birlikte üreticilere de ürün içeriklerini değiştirebilmeleri için geçiş süresi tanındı.

Bu karar, dünyadaki diğer ülkelerde de 'Bizde durum ne?' sorusunu beraberinde getirdi.

Türkiye'de eritrosin yasak mı?

Hayır. Türkiye'de eritrosin tamamen yasaklanmış değil.

Türk Gıda Kodeksi kapsamında yalnızca izin verilen ürün gruplarında ve belirlenen maksimum miktarlar içinde kullanılabiliyor.

Yani markette satılan, yasal üretim yapan firmaların ürünlerinde denetim mekanizması bulunuyor.

Uzmanların dikkat çektiği esas risk ise kayıt dışı üretim yapan işletmeler ve içeriği belli olmayan ürünler.

Hangi ürünlerde bulunabilir?

Her kırmızı renkli ürün eritrosin içermez. Üretici, farklı doğal veya sentetik renklendiriciler de kullanabilir.

Bununla birlikte E127 bazı ürünlerde karşınıza çıkabilir:

Şekerlemeler

• Drajeler
• Jel kıvamındaki bazı tatlılar
• Dekoratif pasta süsleri
• Bazı işlenmiş gıda ürünleri
• Bazı ithal şekerleme çeşitleri

Bu nedenle en doğru yöntem, ürünün içindekiler kısmını okumaktır.

Alışveriş yaparken nelere dikkat edilmeli?

Panik yapmak yerine etikete bakmak çok daha doğru bir yaklaşım.

Uzmanların önerileri şöyle sıralanıyor:

• İçindekiler listesini okumayı alışkanlık haline getirin.
• Kaynağı belirsiz açıkta satılan ürünlerden kaçının.
• Çok parlak renklere sahip şekerleme ve tatlıları özellikle çocuklar için sık tüketmeyin.
• Güvenilir üreticilerin ürünlerini tercih edin.
• Etiketsiz internet satışlarına karşı dikkatli olun.

Bu öneriler yalnızca eritrosin için değil, tüm katkı maddeleri açısından geçerli.

Sosyal medyada neden bu kadar konuşuluyor?

ABD'nin aldığı kararın ardından sosyal medyada 'Türkiye'de de yasaklandı', 'Her kırmızı şeker zararlı' ya da 'Artık hiçbir renkli gıda yenmemeli' gibi iddialar hızla yayıldı.

Ancak konu bundan biraz daha karmaşık.

Bir ülkedeki düzenleme, diğer ülkelerde aynı uygulamanın olduğu anlamına gelmiyor.

Üstelik bir katkı maddesinin kullanılıyor olması da tek başına sağlık açısından risk oluşturduğu anlamına gelmiyor. Kullanım miktarı, tüketim sıklığı ve ürünün denetim altında üretilmesi büyük önem taşıyor.

Her 'E kodu' zararlı mı?

'E' harfi, Avrupa Birliği tarafından onaylanan katkı maddelerini ifade eden bir sınıflandırma sistemi.

Yani E kodu görmek tek başına ürünün sağlıksız olduğu anlamına gelmez.

Hatta C vitamini, sitrik asit ya da doğal kaynaklı bazı katkılar da E koduyla ifade edilir.

Asıl önemli olan, katkı maddesinin türü, kullanım amacı ve izin verilen sınırlar içinde kullanılıp kullanılmadığıdır.Son söz

ABD'nin eritrosin kararı önemli bir gelişme olsa da, bu haber tek başına Türkiye'deki tüm kırmızı renkli ürünlerin güvensiz olduğu anlamına gelmiyor.

Uzmanların ortak önerisi oldukça net: Etiketsiz ürünlerden uzak durmak, güvenilir markaları tercih etmek ve alışveriş yaparken birkaç saniye ayırıp içindekiler listesini okumak.

Çünkü bilinçli tüketici olmanın yolu korkudan değil, doğru bilgiden geçiyor.

Gıdalara kırmızı ve pembe renk vermek amacıyla kullanılan sentetik bir renklendiricidir.

Hayır. Belirli ürünlerde ve belirlenen kullanım limitleri çerçevesinde kullanılmasına izin verilmektedir.

Şekerlemeler, drajeler, bazı jel tatlılar ve dekoratif pasta süslemelerinde bulunabilir. En doğru bilgi ürün etiketindedir.

Hayır. Kırmızı renk doğal ya da farklı sentetik renklendiricilerden de elde edilebilir.

Tek başına bu bilgiyle karar vermek doğru değildir. Ürünün güvenilir üreticiye ait olması, kullanım amacı ve tüketim sıklığı da değerlendirilmelidir.

• Yeditepe Üniversitesi – Eritrosin hakkında uzman değerlendirmesi
• ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) duyuruları
• Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği