Bıçağınız kısa sürede köreliyorsa sebebi bu alışkanlıklar olabilir

İyi bir aşçının en önemli ekipmanlarından biri şüphesiz bıçaktır. Doğru teknikle kullanılan ve düzenli bakımı yapılan kaliteli bir bıçak yıllarca ilk günkü performansını koruyabilir. Ancak kullanım sırasında yapılan küçük hatalar hem bıçağın ömrünü kısaltabilir hem de mutfakta yaralanma riskini artırabilir. Mağazadan doğru ürünü seçmekten saklama koşullarına, bilemeden kesme tahtası tercihine kadar dikkat edilmesi gereken pek çok ayrıntı bulunuyor.

Bıçakların ömrünü kısaltan hatalar

Sadece fiyata göre bıçak seçmek

İlk etapta bıçak satın alırken dikkat edilmesi gereken unsurlara bakmak gerekiyor. Yani aslında öncelikle yatırım yapacağınız bıçağı doğru seçmeniz şart. Çok yüksek tutarlar ya da çok düşük tutarlar karşılığında bıçak satın almanıza gerek yok. Yalnızca bütçenizi belirleyip hangi görev için kullanacağınızı belirledikten sonra satın alma işlemini yapabilirsiniz.

Günlük kullanım için kaliteli paslanmaz çelikten üretilmiş, elde rahat tutulan ve dengeli ağırlığa sahip bir bıçak çoğu zaman yeterli olacaktır. Fiyat kadar üretim kalitesi, çelik türü ve ergonomik tasarım da seçim sırasında göz önünde bulundurulmalıdır.

Doğru seti seçmemek

Bir diğer unsur aslında ilk maddeyle doğrudan bağlantılı. Zira çok yüksek ya da düşük fiyatlı bıçak satın almaktan vazgeçtiğinizde orta karar bir set seçmeniz şart. İlk önce metali seçin. Farklı bıçakların farklı artıları ve eksileri var. Bıçağı tutmakta rahat olduğunuzdan emin olmalısınız. Elinizin boyutuna bağlı olarak daha büyük veya daha küçük saplı modeller daha konforlu olabilir. Bıçak söz konusu olduğunda boyut da oldukça önemli. Mağazada elinize aldığınız bıçak mutfağınızda kullanacağınız deneyimi her zaman yansıtmayabilir.

Doğru saklamamak

Mutfakta araç gereçleri düzgün saklamak da çok önemli. Özellikle uzun vadeli kullanım için doğru saklama yöntemlerini bilmek gerekiyor. Bıçakların fiyatları hiç de ucuz değil. Doğal olarak kullanım ömrünü uzatmak için onları doğru şekilde muhafaza etmek büyük önem taşıyor.

Bazen çekmecede tutmaktan başka seçeneğiniz olmayabilir. Ancak bıçaklar için özel bir blok, koruyucu kılıf veya manyetik askı kullanmak çok daha doğru bir tercih olacaktır. Böylece hem bıçakların birbirine çarparak körelmesini önleyebilir hem de ihtiyacınız olan bıçağa kolayca ulaşabilirsiniz.

Doğru taşımamak

Diğer önemli unsur ise doğru taşımamak. Eğer Kurban Bayramı ya da mangal hazırlıkları için bıçaklarınızı farklı bir yere götürmeniz gerekiyorsa bu konu daha da önem kazanıyor. Bıçaklar taşınırken mutlaka koruyucu kılıflarına veya özel taşıma çantalarına yerleştirilmeli. Böylece hem çevredeki kişilerin yaralanma riski azalır hem de bıçağın kesici ağzı darbe alarak körelmez.

Bulaşık makinesinde yıkamak

Daha önce hazırladığımız "Kalıcı zarar verebilirsiniz: Bulaşık makinesine asla koymamanız gereken 21 mutfak eşyası" başlıklı yazımızda da bahsettiğimiz gibi bıçakları bulaşık makinesi yerine elde yıkamak çok daha doğru bir yöntemdir.

Bulaşık makinesindeki yüksek sıcaklık, güçlü deterjanlar ve yıkama sırasında diğer mutfak gereçleriyle çarpışması bıçağın kesici ağzına zarar verebilir. Ahşap saplı modellerde ise zamanla çatlama ve deformasyon görülebilir. Bu nedenle kullanım sonrasında ılık su ve yumuşak bir süngerle temizleyip hemen kurulamak en güvenli yöntemdir.

Her işlem için aynı bıçağı kullanmak

Rehberimizin başında da bahsettiğimiz gibi doğru iş için doğru bıçağı kullanmak şart. Amacına uygun kullanmadığınızda işi doğru gerçekleştiremediğiniz gibi bıçağa da zarar verebilirsiniz. Biftek kesmek için ekmek bıçağını kullanmak buna verilebilecek en basit örneklerden biri.

Şef bıçağı, ekmek bıçağı, soyma bıçağı ve fileto bıçağı gibi farklı modeller belirli işler için tasarlanmıştır. Donmuş gıdaları kırmaya çalışmak veya konserve kapağını bıçakla açmak ise hem bıçağın yapısını bozabilir hem de ciddi yaralanmalara neden olabilir.

Cam kesme tahtası kullanmak

Kesme tahtası kullanmak da büyük önem taşıyor. Ayrıca bunun türünü de keseceğiniz besine göre seçmeniz gerekiyor. Daha önce kesme tahtası satın almadan önce nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatan kapsamlı bir rehber hazırlamıştık.

Özellikle cam kesme tahtalarının kullanılmamasında fayda var. Her ne kadar şık görünseler de sert yüzeyleri nedeniyle bıçak ağzını her kullanımda biraz daha köreltebilirler. Bunun yerine kaliteli ahşap veya gıda temasına uygun plastik kesme tahtaları tercih etmek hem bıçağın ömrünü uzatır hem de daha güvenli bir kullanım sunar.

Yeterince keskin tutmamak

Herkes bıçaklarına gereken önemi göstermiyor. Buna bıçakların bilenmesi de dahil. Bıçakları yeterince keskin tutmamak da en sık yapılan hataların başında geliyor. Aslında yeterince keskin olmayan bir bıçak da en az çok keskin bir bıçak kadar tehlikeli olabilir. Çünkü daha fazla kuvvet uygulamanız gerektiğinden kontrolü kaybetme ihtimaliniz artar.

Peki bıçağın yeterince keskin olup olmadığı nasıl anlaşılır? En kolay yöntemlerden biri kağıt testidir. Bıçağın tek hareketle kağıdı rahatça kesebilmesi gerekir. Bir diğer pratik yöntem ise domates testidir. Keskin bir bıçak domatesi ezmeden kolayca dilimleyebilir.

Bıçağı yanlış tutmak

Profesyonellerin bıçakları tutmasının birkaç farklı yöntemi bulunuyor. Yapılan temel hatalardan biri işaret parmağını bıçağın sırtına doğru uzatarak baskı uygulamaya çalışmak oluyor. Bu yöntem kontrolü artırıyormuş gibi görünse de aslında bıçağın yönlendirilmesini zorlaştırabiliyor.

Daha güvenli bir kullanım için başparmak ve işaret parmağıyla bıçak ağzının başladığı kısmı hafifçe kavrayıp sapı diğer parmaklarla desteklemek öneriliyor. Ayrıca kesim sırasında diğer elinizi "pençe tutuşu" şeklinde kullanmanız parmaklarınızı korumaya yardımcı olabilir.

Mutfak bıçaklarının ömrünü uzatmak için nelere dikkat edilmeli?

Kaliteli bir mutfak bıçağı doğru kullanıldığında uzun yıllar ilk günkü performansına yakın şekilde kullanılabilir. Bunun için yalnızca doğru bıçağı seçmek yeterli değildir. Kullanım sonrasında elde yıkayıp hemen kurulamak, uygun bir bıçak bloğunda ya da manyetik askıda muhafaza etmek ve düzenli olarak bakım yapmak gerekir. Ayrıca bıçakları konserve kapağı açmak, donmuş gıdaları kırmak veya sert kemikleri parçalamak gibi amacı dışında kullanmaktan kaçınmak hem güvenlik hem de bıçağın yapısını korumak açısından önemlidir.

Bıçakları bilemek ile masat kullanmak aynı şey değildir

Birçok kişi masat kullanmanın bıçağı bilediğini düşünür. Oysa masatın temel görevi bıçağın kullanım sırasında eğilen kesici ağzını yeniden hizalamaktır. Gerçek anlamda bileme işlemi ise bileme taşı veya profesyonel bileme ekipmanlarıyla yapılır. Eğer bıçak artık domatesi ezmeden kesemiyor veya kağıt testini geçemiyorsa yalnızca masat kullanmak yeterli olmayabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Mutfak bıçakları ne sıklıkla bilenmeli?

Bu süre kullanım sıklığına göre değişebilir. Evde kullandığınız bıçaklarıız için yılda iki defa alanında uzman kişilere bıçaklarınızı biletebilirsiniz. Ayrıca düzenli masat kullanıyorsanız da bu süre daha da uzayacaktır.

Bıçaklar bulaşık makinesinde neden yıkanmamalı?

Yüksek sıcaklık, güçlü deterjanlar ve makine içinde diğer mutfak gereçleriyle çarpışmaları bıçak ağzının körelmesine, paslanmasına veya sap kısmının zarar görmesine neden olabilir. Bu nedenle elde yıkayıp kurulamak daha güvenlidir.

Bıçaklar çekmecede saklanabilir mi?

Koruyucu kılıf kullanılmadığı sürece bıçakların çekmecede birbirine temas ederek saklanması doğru değil. Bu durum hem bıçağın ağzının körelmesine hem de çekmeceyi açıp kapatırken yaralanma riskinin artmasına yol açabilir.

Lokma

Mutfakta en çok kullanılan bıçak çeşitleri ve kesim teknikleri