Her yerde “pasta”, bizde neden “makarna”?
LokmaLokma
Yurt dışına çıkanların ya da yabancı kaynaklı tariflere göz atanların dikkatini çeken ortak bir detay var: Dünyanın neredeyse her yerinde bizim “makarna” dediğimiz yiyecek “pasta” olarak adlandırılıyor. Peki bu kadar yaygın bir kullanım varken Türkiye’de neden farklı bir isim benimsendi? Bu sorunun cevabı sadece dilde değil, tarihte ve mutfak kültüründe saklı.
Avrupa mutfağında “pasta” kelimesinin kökeni çok eskiye dayanıyor. Latince’de hamur anlamına gelen bu kelime, yüzyıllar boyunca İtalya üzerinden şekillenmiş ve farklı formlara bürünmüş hamur işlerini tanımlamak için kullanılmaya başlanmıştır. Zamanla spagetti, penne, fettuccine gibi çeşitlerin tamamı bu başlık altında toplanmıştır. Avrupa dilleri de bu kullanımı olduğu gibi benimsemiştir.
Osmanlı mutfağında ise işler farklı ilerler. Türk mutfağı, tarih boyunca İtalyan mutfağıyla doğrudan bir etkileşimden çok, Arap ve Fars mutfak kültürleri ile beslenmiştir. Bu nedenle kelimeler de farklı kanallardan dile yerleşmiştir. Ancak makarna kelimesi bize İtalya'dan geldi. Bir makarna çeşidi olan maccheroni, zamanla dilimize yemeğin bütün çeşitlerini kapsayan bir anlamda geçti. Bir diğer önemli detay ise İtalya'dan pasta kelimesini de almışız ancak anlam olarak bizde farklı. Dilimize pasta kelimesi geçtikten sonra zamanla tatlı, kremalı ve katmanlı hamurişlerini anlatmak için kullanmaya başladık. Bu sebeple doğum günü pastaları, yaş pastalar ve fırın tatlıları bu kelimenin anlam alanını tamamen doldurmuştur. Böyle olunca, haşlanarak hazırlanan tuzlu bir hamur işine “pasta” demek, dil açısından kafa karıştırıcı bir hal almıştı. Bu sebeple İtalyanların maccheronisi bizim için tüm makarnalara karşılık gelmeye başladı.
Bugün bir İtalyan “pasta” dediğinde aklına tuzlu bir tabak gelirken, biz “pasta” deyince mumlu, kremalı bir kutlama hayal ederiz. İşte dilin ve mutfağın güzelliği de tam olarak burada başlıyor. Aynı hamur, farklı kültürlerde bambaşka anlamlar kazanır.
Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.