Masum görünen ama gizli şeker içeren gıdalar
LokmaLokma
Şeker, çoğu zaman sadece tatlılarda ya da çayımıza eklediğimiz beyaz kristallerde karşımıza çıkıyor gibi görünse de, aslında günlük beslenmemizin neredeyse her alanında kendisini gizlemeyi başarıyor. Özellikle şekersiz diye aldığımız gıdalarda bile şeker olması, onu hayatımızdan çıkarmanın ne kadar zor olduğunun bir göstergesi. Peki “doğal”, “fit” ya da “şekersiz” etiketlerine aldanarak aldığımız hangi gıdalarda gizli şeker var, sağlıklı beslenirken fark etmeden ne kadar şeker tüketiyoruz? Hadi gelin, masum maskesi takmış o yiyeceklere yakından bakalım.
Şeker, mutfağımızın vazgeçilmezlerinden biri. Tatlılara lezzet katıyor, içecekleri keyifli hale getiriyor, hatta bazı yemeklerde bile kıvam verici olarak kullanılıyor. Ancak şekerden kastımız sadece bildiğimiz o beyaz kristaller değil. Günlük beslenmemizde farkında olmadan birçok yiyecek ve içecekle de vücudumuza ciddi miktarda şeker alıyoruz. Üstelik bunların birçoğu “sağlıklı”, “doğal” veya “fit” etiketiyle karşımıza çıkıyor.
Aslında “gizli şeker” dediğimiz şey, ürünün içinde yer almasına rağmen tüketici tarafından fark edilmeyen veya doğrudan “şeker” olarak algılanmayan bileşenlerdir. Gıda üreticileri, içindekiler kısmına doğrudan şeker yazmak yerine onun kimyasal veya türev isimlerini kullanmayı tercih ederler. Etiketlerde genellikle glukoz şurubu, fruktoz, maltodekstrin, dekstroz, invert şeker, agave şurubu, mısır şurubu, akçaağaç şurubu ya da bal gibi isimlerle karşımıza çıkarlar. Bu isimlerin doğal ve masum görünmesi, çoğu zaman bizi yanıltır. İşte masum gibi görünen ancak yüksek oranda şeker içeren o gıdalar:
Gizli şeker içeren gıdalar
Granolalar ve mısır gevrekleri
Güne “sağlıklı” bir başlangıç yaptığınızı düşünürken, aslında bolca şeker alıyor olabilirsiniz. Granolalar, yulaf ezmeleri ve mısır gevrekleri, genellikle bal, fruktoz şurubu veya glukozla tatlandırılır. Bir porsiyon hazır granola, bazen koca bir dilim pastadan daha fazla şeker içerebilir.
Reklam
Şekersiz ve diyet içecekler
Üzerindeki "şekersiz" yazısı her zaman masum olduğu anlamına gelmez. Çoğu zaman rafine şeker yerine yapay veya doğal tatlandırıcılar kullanılır. Bu tatlandırıcılar kalori açısından düşük olabilir ama beyne sürekli tatlı sinyali gönderdiği için tatlı isteğini artırabilir ve vücutta benzer metabolik etkiler yaratabilir.
Meyveli yoğurtlar ve probiyotik içecekler
“Meyveli” ibaresi kulağa son derece sağlıklı gelse de, çoğu hazır meyveli yoğurt ve paketli probiyotik içecek gerçek meyve püresi yerine yoğun şekerli şuruplar ve aromalar içerir. Bu yüzden sade yoğurda evde taze meyve eklemek hem daha doğal hem de çok daha sağlıklıdır.
Hazır soslar ve salata sosları
Ketçap, barbekü sos, mayonez gibi soslar, hem kıvamını korumak hem de lezzeti dengelemek için ciddi miktarda şeker barındırır. Bir yemek kaşığı ketçapta bile neredeyse bir küp şeker bulunabilir. Sadece bunlar da değil; hazır satılan "fit" salata sosları ve nar ekşili soslar gizli şeker tuzaklarının başında gelir. Bu sebeple şekersiz bir hayat istiyorsanız bu sosları da hayatınızdan çıkarmanız ya da evde kendiniz hazırlamanız gerekir.
Ekmekler ve hamur işleri
Şekersiz beslenmeye başlayanlar bilir ki beyaz ekmekte şeker bulunur. Bu sebeple genellikle tam tahıllı ya da tam buğday ekmeği gibi alternatiflere yönelirler. Ancak tam buğday ya da tahıllı diye aldığınız ekmekler her zaman düşük şeker içerdiği anlamına gelmez. Bazı ekmeklerde renk, doku ve lezzeti iyileştirmek, mayalanmayı hızlandırmak için ekstra şeker eklenir. Bu da gün içinde farkında olmadan kalori alımına neden olur.
Reklam
Paketli meyve suları ve smoothie'ler
Doğal meyve suyu sanılan birçok paketli içecek, aslında yoğun miktarda ilave şeker içerir. Etiketlerde “meyve nektarı” yazıyorsa, o içeceğin büyük kısmı meyvenin kendisinden değil, şekerli şuruplardan oluşuyordur. %100 doğal yazanlarda bile lifler ayrıştırıldığı için meyvenin tüm fruktozu (meyve şekeri) kana çok hızlı karışır.
Enerji barları ve fit atıştırmalıklar
Spor öncesi veya ara öğünlerde güvenle tercih edilen enerji barları ve protein barları, görünüşte sağlıklı olsalar da, içerdikleri bal, pirinç şurubu, hurma özü veya agavenin yüksek glisemik indeksi nedeniyle oldukça yüksek şeker oranına sahiptir. Bu sebepte "fit" ibaresine aldanmayıp tüketiminde günlük porsiyon ölçüsüne dikkat etmek gerekir.
Bitkisel sütler
Badem sütü, yulaf sütü veya soya sütü gibi bitkisel bazlı sütlerin sade veya tatlandırılmış versiyonları, lezzeti artırmak adına yüksek miktarda şeker içerebilir. Alışveriş yaparken mutlaka şekersiz ibareli olanları seçmek önemlidir.
Kurutulmuş meyveler
Meyve kurutulduğunda içindeki su buharlaşır ve şeker oranı hacimsel olarak katlanır. Üstelik bazı üreticiler, kurutulmuş meyvelerin (özellikle turna yemişi, yaban mersini, çilek gibi) ekşiliğini almak için üzerlerine ekstra şeker şurubu püskürtür.
Gizli şekerlerden nasıl korunabilirsiniz?
Günlük beslenmede fark etmeden şeker tüketimini azaltmak ve bu gizli tuzaklardan korunmak aslında birkaç küçük alışkanlık değişikliğiyle mümkün:
Etiket okumayı alışkanlık haline getirin
Bir ürünün arkasını çevirdiğinizde içindekiler kısmında "şeker" görmeseniz bile; sonu "-oz" ile biten kelimelere (laktoz, maltoz, sakkaroz), her türlü şuruba (mısır, glukoz, fruktoz) ve nektar ifadelerine dikkat edin. İçindekiler listesinde bu maddeler ne kadar üst sıralardaysa, üründeki şeker oranı o kadar yüksektir.
Reklam
Tatlı ihtiyacınızı doğal yollarla giderin
Vücudun şeker ihtiyacını paketli gıdalar yerine; taze meyveler, kontrollü miktarda porsiyonlanmış kuru meyveler veya ev yapımı elma püresi gibi doğal yöntemlerle karşılayın.
Hazır ürünleri sınırlayın ve evde pişirin
Evde yapılan yiyecekler ve soslar, içeriğini tamamen kontrol etmenizi sağlar. Kendi ketçabınızı domates püresiyle, kendi granolanızı ise sadece fırınlanmış yulaf ve kuruyemişlerle çok daha sağlıklı şekilde hazırlayabilirsiniz.
Diyet ve light kelimelerine aldanmayın
Bir gıdadan yağ çıkarıldığında azalan lezzeti dengelemek için genellikle şeker veya tatlandırıcı miktarı artırılır. Bu nedenle bazı diyet ürünler kalori açısından düşük görünse de, kimyasal tatlandırıcılarla veya gizli şeker türevleriyle dolu olabilir.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.