Marketten almayı bırakın! Evde doğal sirke yapmanın püf noktaları

Market raflarında birbirinden farklı onlarca sirke çeşidiyle karşılaşıyoruz. Elma sirkesi, üzüm sirkesi, alıç sirkesi, nar sirkesi... Seçenek çok ama insanın kendi elleriyle hazırladığı sirkenin yeri bambaşka. Belki ilk bakışta sirke yapmak zahmetli gibi görünebilir. Oysa doğru meyveyi seçip birkaç temel kurala dikkat ettiğinizde süreç düşündüğünüzden çok daha kolay ilerliyor. Biraz sabır, biraz özen ve doğru ortam sağlandığında doğa gerisini kendi kendine tamamlıyor. Gelin, evde sirke yaparken bilmeniz gereken püf noktalara birlikte bakalım.

Sirke nedir, nasıl oluşur?

Sirke, meyvelerde bulunan doğal şekerlerin zamanla fermantasyona uğramasıyla oluşan doğal bir ürün. Bu süreç iki aşamada gerçekleşiyor. İlk aşamada mayalar, meyvedeki doğal şekeri alkole dönüştürüyor. Ardından faydalı bakteriler devreye girerek bu alkolü asetik aside çevirerek bildiğimiz ekşimsi tada sahip bir sirke ortaya çıkıyor. İşte evde sirke yapımını özel kılan da tam olarak bu doğal dönüşüm süreci oluyor.

Ev yapımı sirke için hangi meyveler kullanılabilir?

Sirke denildiğinde akla ilk olarak elma ve üzüm gelse de, aslında şekeri yeterli olan birçok meyveyle sirke hazırlanabilir. Alıç, nar, ayva, armut, erik, kızılcık, hünnap ve incir bunlardan yalnızca bazıları. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta ise meyvelerin olgun ve sağlıklı olması. Hafif yumuşamış meyveler değerlendirilebilir ancak küflenmiş, çürümüş veya bozulmaya başlamış meyveler sirkenin sağlıklı şekilde fermante olmasını engelleyebilir.

Evde sirke kurmanın püf noktaları

Meyveyi doğru seçin!

Sirkenin kalitesi, meyvenin kalitesinden başlar. Elma, üzüm, armut, ayva, nar… Hepsiyle şahane sirke yapılabilir ama en güzeli olgun ve doğal meyveleri seçmek. Ne çok sert ne de fazla çürümüş olmalı. Hatta evde yenmeyen ama bozulmamış meyveler sirke için harika birer aday.

Kavanoz hazırlığını unutmayın!

Cam kavanoz sirke için en uygun kaptır. İçine koymadan önce kavanozu mutlaka kaynar suyla çalkalayarak sterilize edin. Plastik kaplardan uzak durun çünkü asitli ortamda plastik hem kokuyu hem tadı bozabilir.

Malzemeleri düzgün yerleştirin!

Kavanozun yarısına kadar meyve parçalarını doldurun. Üzerine içme suyu ekleyin; musluk suyu klorlu olduğu için fermantasyonu yavaşlatabilir. İsterseniz bir tatlı kaşığı doğal sirke anası veya birkaç yemek kaşığı ev yapımı sirke ekleyebilirsiniz, bu süreci hızlandırır.

Arzu ederseniz bir parça nohut, birkaç tane bulgur ya da bir çay kaşığı bal da ekleyebilirsiniz. Bunlar mayalanmayı destekler, sirkenin kıvamını güzelleştirir.

Karanlık bir ortamda sabırla bekleyin!

Kavanozun ağzını tülbentle kapatıp lastikle sabitleyin. Bu şekilde hava alır ama toz girmez. Şimdi sirkenin sabırla olgunlaşma zamanı... Güneş almayan, oda sıcaklığında yaklaşık 20–25 derece bir köşede sabırla olmasını beklemeniz gerekiyor. İlk 2–3 hafta boyunca her gün tahta kaşıkla hazırladığınız sirkeyi karıştırmanız gerekiyor. Daha sonra karıştırmayı bırakın, sirke kendi haline gelsin.

Yaklaşık 40–60 gün içinde meyveler dibe çöker, yüzeyde ince bir tabaka oluşur. İşte bu tabaka “sirke anası”dır. Yani sirkeniz olmaya başladı demektir.

Süzüp dinlendirin!

Sirkeniz olgunlaştığında süzün ve temiz bir şişeye aktarın. Güneş görmeyen bir yerde birkaç hafta daha dinlendirirseniz aroması iyice oturur. Artık hem salatalara lezzet katar hem de doğal bir temizlik malzemesi olarak kullanabilirsiniz.

Hangi sirke ne zaman kurulmalı?

Sirke yapmak için uygun zaman, meyvelerin en olgun ve tatlı olduğu dönemlerdir. Çünkü sirkenin temelinde meyve şekeri yatar yani ne kadar doğal şeker, o kadar iyi fermantasyon demektir. Bu sebeple her meyve için sirke yapım zamanları da farklı. İşte en çok yapılan sirkelerin yapım zamanları:

Elma sirkesi

Elma sirkesi için en ideal dönem Eylül–Ekim ayları. Bu dönemde elmalar tatlı, aromatik ve bol sulu olur.

Üzüm sirkesi

Üzüm sirkesi kurmak için Ağustos sonu–Eylül başı tam zamanı! Güneşin şekerlendirdiği üzümlerden yapılan sirke, daha dengeli bir asit oranına sahip olur.

Nar, ayva, armut sirkesi

Sonbaharın ortasından Kasım ayına kadar devam eden dönem, bu meyveler için en uygun zamandır. Serin havalar fermantasyonu yavaş ama sağlıklı şekilde ilerletir.

Sirke anası ile yeni sirke nasıl yapılır?

Elinizde daha önce hazırladığınız sağlıklı bir sirke anası varsa, yeni sirke kurarken bunu kullanabilirsiniz. Bunun için hazırladığınız meyve ve su karışımının üzerine sirke anasını dikkatlice yerleştirmeniz yeterli.

Sirke anası, fermantasyona katkı sağlayarak doğal bakterilerin daha hızlı çoğalmasına yardımcı olabilir. Yine de kavanozun ağzını hava alacak şekilde kapatmayı, uygun sıcaklıkta bekletmeyi ve hijyen kurallarına dikkat etmeyi ihmal etmemelisiniz.

Ev yapımı sirke nasıl saklanmalı?

Sirkeniz hazır olduktan sonra temiz ve tercihen cam şişelere aktararak güneş görmeyen serin bir yerde saklayabilirsiniz. Sirkenizin kapağını sıkıca kapalı tutarak uygun ortamda uzun süre saklayabilirsiniz. Sirkenizin dibinde zamanla tortu oluşursa endişe etmeyin herhangi bir koku farkı yoksa süzüp tekrar kullanabilirsiniz.

Lokma

Evde sirke yapıyorsanız bunu mutlaka bilmelisiniz: Sirke anası nedir?

Lokma

Sirkenizi dökmeden önce bu yazıyı okuyun! İşte sirkenin bozulduğunu gösteren işaretler